Gusto ba ni Rizal na maging probinsya ng Espanya ang Pilipinas?

Alam mo ba na gusto ni José Rizal na maging probinsya ng Espanya ang Pilipinas? Oo, tama ang narinig mo! Pero bakit niya gugustuhing mapasailalim tayo sa Espanya? Hindi ba't ipinaglaban niya ang mga Pilipino? Noong ika-19 na siglo, nasa ilalim ng kapangyarihan ng Espanya ang Pilipinas.

Pero hindi pantay ang trato sa mga Pilipino at sa mga Espanyol. Maraming Pilipino ang walang sapat na karapatan, at walang boses sa pamahalaan. At alam mo rin ba? Dati, may mga kinatawan ang Pilipinas sa Cortes, ang parlamento ng Espanya. Pero noong 1837, inalis sila. Kaya wala nang boses ang mga Pilipino sa Madrid. Kaya si Rizal, kasama ang iba pang repormistang Pilipino sa Espanya, tulad nina Marcelo H. del Pilar at Mariano Ponce, ay nanawagan ng reporma.

Ang isa sa pinakamahalaga nilang panukala? Ang tinatawag na asimilasyon. Gawing ganap na probinsya ng Espanya ang Pilipinas, para magkaroon ang mga Pilipino ng parehong karapatan tulad ng mga Espanyol. Kasama rito ang muling pagkakaroon ng kinatawan sa Cortes, kalayaan sa pamamahayag, at pantay na pagtrato sa ilalim ng batas. Ipinaglaban nila ito sa sarili nilang pahayagan, ang La Solidaridad. Panulat ang sandata nila, hindi armas.

Pero teka! Hindi ibig sabihin nito na gusto ni Rizal na mawala ang pagkakakilanlan ng mga Pilipino. Ang nais niya: pantay na karapatan, dignidad, at pagkilala sa mga Pilipino bilang mamamayang hindi dapat tratuhing mababa. Kaya sa mga nobela niyang Noli Me Tangere at El Filibusterismo, inilantad niya ang pang-aabuso sa kolonya. At heto pa! Sa sanaysay niyang Filipinas Dentro de Cien Años, nagbabala si Rizal: kapag patuloy na hindi pinakinggan ng Espanya ang mga Pilipino, maaaring dumating ang araw na hihiwalay ang Pilipinas.

Kaya oo, bahagi ng naunang adhikain ni Rizal ang gawing probinsya ng Espanya ang Pilipinas. Pero ang mas mahalagang tanong: kung pinagbigyan ng Espanya ang kanilang mga reporma, magiging iba kaya ang kasaysayan ng ating bansa?